Cвот анализ

Нэгэн эр өөртөө свот анализ хийжээ.

Давуу тал бол миний эхнэр.

Сул тал бол хөршийн эхнэр.

Хөршийг явахад Боломж гарна.

Намайг явахад Аюул ирнэ.

Бүх өвчнийг оношлоно гэнэ үү ?!

/засварлаж нийтлэв/

Та бүх төрлийн өвчнийг оношлодог "Оберон" хэмээх орчин үеийн аппаратны талаар сонссон уу. Манайд ийм аппараттай газар хэд хэд бий.

Анх тийм аппаратыг 2003 онд харсан юм. Би паразит судлалын чиглэлээр магистрын ажил хийж байсан юм. Тэр үед “паразитыг найдвартай оношлодог” нэгэн аппаратын талаар дуулаад 13 хорооллын Ийст төвийн дэргэд байдаг нэг хувийн эмнэлэгт явж очлоо.

Халад өмссөн дунд эргэм насны, эмэгтэй эмч нь бололтой. Бас 2-3 эмэгтэй сууж байна. Ямар аппарат, шинжилгээ болохыг асуутал их л уриалагхан хүлээн авч “Дэлхийд анагаах ухаан хэр өндөр түвшинд хүрсэн, манай эмнэлэгүүд ямар муу болох"-ыг уйдтал тайлбарлаад каталоги авчирч баахан зураг сэлт үзүүлж байсныг санаж байна. Хүний цахилгаан соронзон орныг мэдрэгчээр бүртгээд комьпютерээр анализ хийж, хаана, ямар үрэвсэл байгаа, архаг хурц алин болох, ямар нян, вирус, паразитаар халдварлаж байсан, одоо халдварласан байгаа, ирээдүйд юугаар өвчлөх гэдгийг бүгдийг хэлдэг гайхалтай эд байгаа гэнэ дээ. Би ч оношлогоо гэхээсээ илүү бизнес болохыг ойлголоо. Гэхдээ тэр хосгүй гэж итгүүлэх гээд байгаа эдийг хармаар санагдаад үзэж болох эсэхийг аятайхан асуулаа. Нэг комьпютер, ширээний гэрэл шиг зүйл (мэдрэгч нь юм гэсэн), тэгээд өнгөт принтер байлаа.

Анх энэ аппаратыг сэдсэн хүмүүс нь Оросууд бөгөөд зохион бүтээгчдийнх нь хэлснээр “биемахбодод үүссэн эмгэг, тэдгээрийн эрт үеийн өөрчлөлтийг илрүүлэх зорилготой, гэхдээ энэхүү багаж нь одоогоор эмнэлэгийн зориулалттай биш, туршиж, хөгжүүлж байгаа” гэдгийг онцолсон байдаг.

Хэдийгээр тодорхой хувийн үнэн магадлалтайгаар эд эрхтэнд гарсан өөрчлөлтийг таамаглаж болох ч (гэхдээ баталж чадахгүй!!!) нян, вирус, ялангуяа нэг эст паразит зэргийг энэ багажаар илрүүлэх боломжгүй юм.

Гэтэл энэ аппарат хүний биед 20-30 зүйлийн халдварт өвчин үүсгэгч байгаа гэж оношлодог. Үнэндээ Анатомын атлас дээр байдагтай төстэй өнгөт зурган дээр гурвалжин, дөрвөлжин, бөөрөнхий дүрсүүд буулгаж үзүүлээд гурвалжин нь өөрчлөлт, дөрвөлжин нь үрэвсэл, бөөрөнхий нь хавдар гэх мэтээр (сольсон бол байж магад) тайлбарладаг юм билээ.

Өнөөдөр энэ бизнес улам бүр цэцэглэн хөгжиж, янз бүрийн сүлжээний бизнестэй нийлж иргэдийг төөрөгдүүлсээр байна. Жишээ нь Coral Club Mongolia. Гэнэн нэгнээс нь 30-40 мянган төгрөг авч түмэн янзын өвчтэй болохыг нь “оношлож” бие чинь авах юмгүй болтлоо өвчний үүр болсон, шимэгч, нянгаар дүүрсэн гэж ойлгуулна. “Оношлогоонд” орох очер дугаар нь бараг сарын өмнөөс бичигдсэн байдаг гэнэлээ.

Үйлчлүүлэгчид нь баян ядуу, янз бүрийн боловсролтой. Ихэнхдээ нас тогтож эрүүл мэнддээ анхаарал хандуулж байгаа хүмүүс. Үнэхээр архаг хууч өвчнөөсөө салахыг хүсэж найдвар тээсэн нэг байхад, өөрийгөө эрүүл гэдэгтээ итгэдэггүй, заавал нэг өвчний нэр сонсож байж санаа амардаг хүн ч байх. Эмэгтэйчүүд л илүү очиж үзүүлж таарна. “Оношлогоо”-гоор бол та бараг бүх эрхтний ямар нэгэн өвчтэй болох нь илэрнэ. Дээрээс нь янз бүрийн эрдэс бодисын илүүдэл дутагдал, энд тэнд байгаа ирээдүйд хавдар ч болж мэдэх эсүүд гараад ирвэл бүү гайхаарай. (учир нь “эсийн түвшинд оношлодог” хэхэ). Уг аппаратаар хорт хавдартай гэж оношлуулаад Хөх хот, Бээжин явж эрүүл болохоо мэдсэн хүмүүс байдаг гэж уншсан. Манайд тохиолдож байгаагүй халуун орны шимэгч нэг эст организмыг хүртэл аль эрхтэнд, хичнээн тоотой байгааг шуудхан хэлээд өгнө. Мөн өдий төдий элэгний, тархины вирусууд байх болно. Одоо шинж тэмдэггүй байгаа ч таны биед нуугдаж байгаа гэж тайлбарлаад эртхэн эмчлүүлэхийг зөвлөнө. Гэхдээ тэр эмнэлэгт очиж хэвт, тийм эмчилгээ хийлгэ гэж зөвлөхгүй. Учир нь манай эмнэлэгийн эмч нар энэ аппаратыг мэдэхгүй, хоцрогдсон, эм тариа нь химийн гаралтай учраас улам хор болно гэж ойлгуулна. Ингээд сэтгэлээр унасан хүмүүст “нано технологиор үйлдвэрлэсэн” 100 хувь байгалын гаралтай бэлдмэлийг (найрлагыг нь хараад татаж унамаар) хэрэглэвэл маш өндөр үр дүнтэй болох зөвлөнө. Ингэхдээ гадаадын үл мэдэгдэх, чухал нэртэй компаний хийсэн судалгаа, баримтыг иш татаж бүр бодит жишээн дээр батлана. (тэр жишээ нь таны хажууд сууж байх магадлалтай)

Таны курс эмчилгээний зардал гэж нэлээд өндөр дүн гарах байх. Гэхдээ мөнгө багатай бол дор хаяж уух ёстой хэдэн бүтээгдэхүүн таны өмссөн зүүсэн, эдэлж хэрэглэж байгааг харж байгаад сайхан тааруулаад хэлээд өгнө. Ингээд дараа хэн нэгнийг дагуулж ирвэл хөнгөлөлт урамшуулалттай бөгөөд очер дугааргүй “оношлогоонд” орж болохыг сануулна. Эмчилгээний үр дүнг би үнэхээр хэлж мэдэхгүй юм. (уг нь хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүнд эмчилгээний үр дүн гэж байдаггүй)

Ихэнх нь их мөнгө төлж, олон юм уусан болохоор сайжирсан, дээрдсэн, сайхан болсон гэдэгтээ итгэдэг байх, учир нь хоолны шингэц сайжирсан, баасны өмхий арилсан, өтгөн хатахаа байсан зэрэгтээ сэтгэл ханана. Энэ аппаратны талаарх мэдээлэл амнаас ам дамжиж, аймаг суманд айлчилж хүн ардад үйлчилсээр (хуурсаар) байна.

Хэд хэдэн паразиттай гэж “оношлогдон” 300 доллараар “эм” (хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн гэж би хэлээд л байгаа) авч уусан эмэгтэй надтай уулзаж байсан юм. Нөхөр нь мэргэжлийн хүнээс асууж байгаад дараагийн “эмээ” авч уухыг санал болгосон байсан. Би ч нэлээд хэдэн зүйлийг тодруулж асуулаа, ямар нэгэн шимэгчийн халдварын шинж тэмдэг, зовиур шаналгаа юу ч алга. Гэхдээ л тэр эмэгтэй их санаа зовсон байсан болохоор ХӨСҮТ-ийн лабораторт шинжилгээ өгч болно гэдгийг хэллээ. Дотроо бол ... арай ч дээ, ингэж луйвардуулаад байхдаа яахав дээ гэж хэлмээр байсан ч зарцуулсан мөнгийг нь бодоод тэр хүний урамыг хугалахыг хүсээгүй юм.

Ийм юм хийж мөнгө олоход их л ширэн нүүр хэрэгтэй санагдаад байгаа юм. Эмч нар нь үнэхээр таны өвчин эмгэгийг оношлож байна гэдэгтээ их итгэлтэй харагддаг. (үнэхээр итгэсэн байдаг байх)

Уг нь энэ доорх шиг юм хадчихаад сууж байвал луйвар гэж хэлэхгүй дээ. Та юу гэж бодож байна ?

“Oberon does not provide specific medical advice, and is not engaged in providing medical and professional services. Use of Oberon does not replace medical consultations with a qualified health or medical professional to meet health and medical needs”

Халуун хумхаа

Хэн нэгэнд хэрэг болж юуны магад гэж санаад энэ өвчний талаар товч мэдээ орууллаа.

Халуун хумхаа

Халуун хумхаа (Malaria) өвчин нь цусны улаан эсэд халдварладаг Plasmodium гэж нэрлэгддэг шимэгчээр (паразит) үүсгэгддэг халдварт өвчин юм. Үечилсэн халууралт, хөлрөлт, бие жихүүцэх шинжүүд энэ өвчний үндсэн шинжүүд юм. Халуун хумхаа өвчин маш эрт үес тэмдэглэгдэж ирсэн байдаг. "Mal-аria" (Италиар "муу агаар" гэсэн үг ) гэсэн нэрийг анх 1740 онд H.Walpole хэмээх хүн анх энэ өвчний тухай бичихдээ хэрэглэжээ. Хожим энэ 2 үг нийлэн Malaria болсон байна. 1880 онд энэ өвчний үүсгэгч паразитыг C. Laveran анх хүний цусанд илрүүсэн билээ. Харин халуун хумхаагийн үүсгэгчийг шумуул дамжуулдаг болохыг 1889 онд R. Ross нээжээ. Дөрвөн зүйлийн халуун хумхаа үүсгэгч байдгаас хамгийн аюул ихтэй, үхэлд хүргэдэг нь Plasmodium falciparum юм. Бусад гурван зүйл нь (P. vivax, P. malariae, P. ovale) ерөнхийдөө аюул багатай, үхэлд хүргэх нь цөөн байдаг.

Халдварлах зам

Паразитуудын нэг хүнээс (эсвэл амьтнаас) нөгөөд халдварлаж өвчлүүлэх процессийг "амьдралын мөчлөг" гэж нэрлэх бөгөөд халуун хумхаа үүсгэгчийн амьдралын мөчлөг нь нэлээд нарийн процесс байдаг. Үүнд хүн, эм шумуул (Anopheles төрлийн шумуул) 2 оролцдог. Үүсгэгчээр халдварласан Anopheles төрлийн эм шумуул (зөвхөн эм шумуул цус сордог) хүнийг хазах үед шумуулийн шүлстэй хамт цусанд орж паразит хүнд халдварладаг. Шумуул цус сорохдоо эхлээд шүлсээ шахдаг. Шүлс нь цусны бүлэгнэлтийг багасгаж, судсыг тэлж цус сорох үйл явцыг хөнгөвчилдөг. Цусанд орсон паразитууд элэгний болон цусны улаан эсэд халдварлаж, үржиж олширдог. Халдвартай хүний шумуул цусыг сороход паразит шумуулын биед дамжиж шүлсний булчирхайд нь нэвтэрдэг. Энэхүү шумуул дахин эрүүл хүний цусыг сорохдоо паразитыг дамжуулдаг (Шумуул амьдралынхаа турш хэд хэдэн удаа цус сорж болно).

Тархалт

Хэдийгээр манайд халуу хумхаа байдаггүй ч Африк, Өмнөд америк, Азийн зарим орнуудад өргөн тохиолддог. Ойролцоогоор 100 орчим орнуудад халуу хумхаагийн өвчлөл гардаг бөгөөд дэлхийн нийт хүн амын 40% нь өвчлөл эрсдэлтэй байдаг гэсэн тооцоо бий. Энэ талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг CDC (Centers for Disease Control) - ийн вэб хуудаснаас авч болно. http://www.cdc.gov/malaria/travel/index.htm#riskareas.

Шинж тэмдэг

Халуун хумхаагийн гол шинж тэмдэгүүд нь халуурах, дагжих, толгой өвдөх, бие сулрах, булчин өвдөх зэрэг шинжүүд байдаг. Зарим өвчтөнүүдэд дотор муухайрах, бөөлжих, ханиалгах, суулгах зэрэг шинжүүд илэрдэг. Бие жихүүцэх, халуурах, хөлрөх шинжүүд нэг, хоёр эсвэл гурван өдрийн мөчлөгтэйгээр давтагдан үргэлжилдэг өвөрмөц онцлогтой. Элэгний болон цусны улаан эс задарсантай холбоотойгоор нүдний салст, арьс шарлах шинжүүд илэрч болдог. Хүнд хэлбэрийн халуун хумхаагаар (P. falciparum malaria) өвчилсөн хүмүүст цус алдах, ухаан алдах, элэг бөөрний дутагдал, мэдрэл хордлогын шинжүүд илэрч үхэлд хүрэх нь цөөнгүй. Мөн тархины халуун хумхаа (Cerebral malaria - комд орох, татаж унах, сэтгэцийн өөрчлөлт гарах шинжүүдээр илэрдэг) хүнд хэлбэрийн үед тохиолддог. Хэрэв хүнд хэлбэрийн хумхааг яаралтай эмчлэхгүй бол үхэлд хүргэх аюултай. Эмчилгээ хийгдсэн тохиолдолд ч өвчлөгсөдийн 15-20 хувь нь нас бардаг. Шумуулд хазуулсанаас хойш шинж тэмдэг илрэх хүртэлх хугацаа (нууц хугацаа) ихэвчлэн 7-21 хоног. Гэвч өвчний эхлэх хугацаа янз бүр, бүр 4 хоногоос 1 жил хүртэл үргэлжилдэг болохыг мэдээлсэн байдаг. Урьдчилан сэргийлэх зориулалттай эмийг буруу хэрэглэсэн тохиолдолд нууц хугацаа ихээхэн уртасдаг. Мөн зарим хэлбэрийн халуун хумхаа (P. vivax and P. ovale) - н нууц хугацаа 8-10 сар хүртэл хугацаагаар үргэлжилж болдог. Энэ хугацаанд паразитийн үржил явагдахгүйгээр элэгний эсэд идэвхгүй хэлбэрээр нуугдмал байдалд хадгалагдаж байдаг. Эмчилгээний дараа эдгээр үүсгэгчид дахин идэвхжин өвчин үүсгэж чадах ба үүнийг дахилтат халуун хумхаа гэж нэрлэдэг.

Оношлогоо

Дээр дурдсан шинжүүд илэрсэн, халуун хумхаа тархсан орнуудад аялсан тохиолдолд халуун хумхааг сэжиглэж болно. Халуун хумхаагийн шинжилгээг байнга хийгддэггүй манай оронд гадаадад аялсан эсэх талаарх асуумж оношлогоонд чухал ач холбогдолтой. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг оношлогооны арга бол цусны түрхэцийг будаж улаан эс доторх үүсгэгчийг илрүүлэх арга юм. Гэвч энэ шинжилгээг хийж үнэн зөв үр дүн гаргахад лабораторийн эмч, ажилтны дадлага, туршлага шаардлагатай. Үүнээс гадна илүү хурдан хялбар шинжилгээний аргууд байдаг ч шаардагдах тоног төхөөрөмж, хэрэглэгдэх урвалж бодис өндөр үнэтэй байдаг зэргээс шалтгаалаад төдийлэн хийгддэггүй.

Эмчилгээ

Эмчилгээнд гурван зүйлийг анхаарах хэрэгтэй.Ямар зүйлээр үүсгэгдсэн (дөрвөн зүйл дурдсан), Өвчтөний байдал (жишээ нь хүүхэд, том хүн, жирэмсэн, хүнд эсвэл хөнгөн хэлбэрийн халуун хумхаа ), Үүсгэгчийн эмэнд дасалтай эсэх нь эмчилгээнд чухал. Халдвар авсан орон, бүс нутгийг нь харгалзан ямар эмэнд дасалтай болохыг нь мэдэж болно. Эмийн дасал бүс нутаг бүрээр харилцан адилгүй байдаг. Эмчилгээнд хэрэглэгдэх эмийг халуун хумхаагийн үүсгэгчид тохируулан сонгож, тунг тогтоодог.

Хөнгөн хэлбэрийн үед эмийг ууж хэрэглэж болдог. Харин хүнд хэлбэрийн үед (ухаан санаа саруул бус, ком, хүнд цус багадалт, бөөрний дутагдал, уушигны хаван, амьсгалын дутагдал, шок, цусны бүлэгнэлт ихэссэн, цус алдсан, цустай шээх, шарлалт зэргийн аль нэг илэрсэн тохиолдолд хүнд гэж үзнэ) судсаар тарьж эмчилнэ.

Эмийн эмчилгээний үр дүн харилцан адилгүй байдаг. Chloroquine phosphate халуун хумхаагийн эмчилгээнд өргөн хэрэглэгддэг. Үүсгэгч Plasmodium falciparum, P. vivax and зарим P. ovale- нь chloroquine-д дасалтай болох нь тогтоогдоод байна. Дасалтай болох нь тогтоогдсон (цөөн лабораторт эмийн дасал тодорхойлж байна), эсвэл эмчилгээ төдийлэн үр дүн өгөхгүй байгаа тохиолдолд олон эмийн хавсарсан эмчилгээг хийдэг. Жишээ нь Quinine sulfate + Доксициклин эсвэл Тетрациклин эсвэл Клиндамицин зэргээр олон эмийн хослолийг ашигладаг.

Урьдчилан сэргийлэх

Хэрэв халуун хумхаа тархсан орнуудад аялахаар төлөвлөж байгаа хүмүүст урьдчилан сэргийлэх тунгаар хумхаагийн эсрэг эм уухыг зөвлөдөг (жишээ нь chloroquine, mefloquine).

Ялангуяа хүүхдийг урьдчилан сэргийлэх асуудал маш чухал. АНУ-ын Өвчнийг хянах,сэргийлэх төв (CDC-Centers for Disease Control and Prevention ) аялагчдад нэгээс хоёр долоо хоногийн өмнө болон буцаж ирснээс нэг сарын дараа эм уухыг зөвлөж байна. Хэдийгээр судалгаа туршилт эрчимтэй явагдаж байгаа хэдий ч энэ өвчнөөс сэргийлэх вакцин одоогоор алга байна. Ялангуяа хүүхдийг урьдчилан сэргийлэх асуудал маш чухал.

Мэдээж шумууланд хазуулахаас сэргийлэх, зөв хувцаслах, үргээгч тос бусад бүтээгдхүүн хэрэглэхийг зөвлөдөг. Цонхны тор, орны тор, үргээгч шүршдэг бодисыг шөнө хазуулахаас хамгаалж хэрэглэдэг.

Халуун хумхаатай холбоотой нээлтүүд 1902, 1904, 1907 онуудад Нобелийн шагнал хүртэж байсан юм. Та шумуулийн дүрд тогломоор байвал дараах тоглоомийг сонирхож үзээрэй.

http://nobelprize.org/educational_games/medicine/malaria/mosquito.html